xung lượng
Định nghĩa
- Danh từ:
- (Vật lý, Cơ học) Đại lượng vector đặc trưng cho tác dụng của lực theo thời gian, được tính bằng tích phân của lực theo thời gian tác dụng. Ký hiệu thường là (\vec{J}) hoặc (\vec{I}), công thức: (\vec{J} = \int{t1}^{t_2} \vec{F} \, dt).
- Ý nghĩa vật lý: "Xung lượng" biểu thị sự thay đổi động lượng của một vật khi chịu tác dụng của lực trong một khoảng thời gian nhất định.
Ví dụ sử dụng
Trong cơ học:
- Xung lượng của lực tác dụng lên vật bằng độ biến thiên động lượng của vật. (Định lý xung lượng – động lượng.)
- Khi đập búa vào đinh, xung lượng lớn giúp đinh cắm sâu vào tường. (Lực tác dụng trong thời gian ngắn tạo xung lượng mạnh.)
Trong đời sống:
- Túi khí trong ô tô giúp giảm xung lượng tác dụng lên người khi va chạm. (Tăng thời gian tương tác để giảm lực.)
Các cách sử dụng nâng cao
"xung lượng của lực": khái niệm kỹ thuật dùng để phân tích va chạm, chuyển động.
- Xung lượng của lực ma sát làm giảm vận tốc của vật. (Lực ma sát tác dụng trong thời gian dài tạo xung lượng ngược chiều chuyển động.)
"định lý xung lượng": phát biểu rằng xung lượng của lực bằng độ biến thiên động lượng.
- Định lý xung lượng giúp giải bài toán chuyển động dễ dàng hơn. (Công cụ quan trọng trong cơ học.)
Biến thể và từ gần giống
Động lượng (danh từ): đại lượng vector đặc trưng cho chuyển động, bằng tích khối lượng và vận tốc ((\vec{p}=m\vec{v})). Khác với xung lượng (tác dụng của lực), động lượng là trạng thái của vật.
- Động lượng của xe tải lớn hơn xe đạp khi cùng vận tốc. (Do khối lượng lớn hơn.)
Xung (danh từ): trong kỹ thuật, xung là tín hiệu thay đổi đột ngột; trong cơ học, xung thường đồng nghĩa với xung lượng.
- Xung điện áp có dạng hình chữ nhật. (Tín hiệu kỹ thuật.)
Lực xung (danh từ): lực tác dụng trong thời gian rất ngắn, tạo xung lượng lớn.
- Lực xung từ va chạm búa tạ có thể phá vỡ tường. (Lực mạnh trong thời gian ngắn.)
Từ đồng nghĩa
- Xung lực (danh từ): thường được dùng thay thế cho xung lượng trong văn cảnh thông thường, nhưng trong vật lý, xung lực là lực gây ra xung lượng.
- Xung lực của cú đấm rất mạnh. (Lực tác động lớn.)
Thành ngữ liên quan
- Xung lượng toàn phần: tổng xung lượng của nhiều lực tác dụng đồng thời.
- Xung lượng toàn phần bằng không khi các lực cân bằng. (Điều kiện cân bằng lực.)